Mastektomia – Kobiecość to NIE tylko piersi!

Mastektomia

Mastektomia to zabieg usunięcia jednej lub obu piersi, wykonywany najczęściej w celu leczenia lub profilaktyki raka piersi. Choć ryzyko zachorowania jest bardzo wysokie i z roku na rok przybywa kobiet, u których zdiagnozowano nowotwór to wciąż amputacja piersi oraz wszystkie jej następstwa są tematem tabu.

Nadal niewiele kobiet wie, jak wygląda zabieg, kiedy należy go wykonać, jak wrócić do sprawności i poradzić sobie z nową sytuacją. Wiele nieścisłości pojawia się także w kwestii rekonstrukcji piersi oraz profilaktycznej mastektomii u pacjentek z grup wysokiego i bardzo wysokiego ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy piersi.

Konkurs na dzień mamy 2021

Porozmawiajmy o mastektomii i jej najważniejszych aspektach!

Rak piersi – Choroba cywilizacyjna

Według danych WHO w 2019 roku w Polsce zdiagnozowano ok. 26 tysięcy zachorowań na raka piersi i liczby te stale rosną. To bardzo dużo! Piersi są najczęściej atakowanym narządem przez nowotwory złośliwe. Ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem i aż 50% przypadków dotyczy kobiet pomiędzy 50. a 69 rokiem życia.

Główne czynniki zachorowania na raka piersi to:

  • wiek powyżej 35 roku
  • urodzenia dziecka po 30 roku życia
  • przyjmowanie środków hormonalnych ponad 8 lat
  • wczesne rozpoczęcie miesiączkowania
  • późne klimakterium.
Rak piersi

Objawy raka piersi

Bardzo dużo mówimy o profilaktyce raka piesi, o samobadaniu, nielekceważeniu wszelkich nieprawidłowości i zgłaszaniu się do lekarza. Nie ma co ukrywać, że im szybciej choroba zostanie wykryta i rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na wyleczenie.

Najczęstsze objawy, który powinny nas zaniepokoić to:

  • sutek obrócony do środka
  • krwawienie z brodawek
  • guzek w dole pachowym
  • zmiana koloru piersi/zaczerwienienie
  • obrzęki
  • zmarszczenie skóry wokół brodawek
  • bóle piersi lub sutków
  • rozszerzone żyły na piersiach

Niewiele natomiast wiemy o tym, co dzieje się później. Kiedy diagnoza zapada, rozpoczyna się żmudny, wykończający fizycznie i psychicznie proces walki z nowotworem, aż do zapadnięcia decyzji o amputacji. Jakie są wskazania do mastektomii, jej rodzaje i kolejne kroki powracania do życia sprzed choroby?

Przeczytaj też: Antykoncepcja – TWOJE ciało, TWÓJ wybór! Jak zapobiegać ciąży?

Kiedy przeprowadza się amputację piersi?

Pomimo rozwoju medycyny i stale zwiększających się technik leczenia raka piersi nadal mastektomia może być jedynym, najlepszym rozwiązaniem, które skutecznie wspomaga proces leczenia pacjentki (lub pacjenta).

Amputacja to radykalna metoda, która polega na usunięciu całej piersi, zwykle razem z brodawką i jej otoczką. Zazwyczaj wykonuje się ją w przypadku, gdy nowotwór zajął więcej niż ¼ piersi.

Zdarza się, że mastektomia to jedyna metoda, jaką lekarze mogą zaproponować.

Amputacja piersi

Wskazania do mastektomi to m.in.:

  • przebyta radioterapia,
  • 2 lub więcej obszarów w piersi, które trudno byłoby usunąć przez 1 nacięcie,
  • choroby tkanki łącznej, które sprawiają, że kobieta jest wrażliwa na skutki ubocznej radioterapii,
  • ciąża, której jest przeciwwskazaniem do stosowania promieniowania,
  • występowanie dużych guzów o średnicy powyżej 2-3 cm, umiejscowienie guza za brodawką, czy wstępowanie w piersi kilku ognisk nowotworowych,
  • stwierdzenie szkodliwej mutacji genu BRCA1 lub BRCA2 – w tym przypadku wykonuje się mastektomię profilaktyczną.

Wskazaniem do mastektomii mężczyzn, poza nowotworem może być ginekomastia, czyli powiększenie sutka, a w przypadku osób transpłciowych dyskomfort spowodowany zaburzeniem tożsamości płciowej.

Jakie są rodzaje mastektomii?

Wyróżnia się kilka rodzajów zabiegu, a wybór konkretnego zależy od wielu czynników:

  • stanu pacjentki,
  • wielkość i lokalizacja guza,
  • decyzja o rekonstrukcji. Przyjmuje się, że amputacja może być tradycyjna lub oszczędzająca.

W pierwszej opcji zwanej też radykalną konieczne jest usunięcie całego gruczołu piersiowego, skóry, brodawki i otoczki. Po zabiegu u pacjentki pozostaje duża, poprzeczna blizna o średnicy ok. 20 cm, ale możliwe jest wykonanie rekonstrukcji piersi, nawet podczas zabiegu mastektomii. Zabiegi oszczędzające pozwalają na zachowanie wybranej części piersi, np. brodawki czy skóry.

Innym rodzajem amputacji jest mastektomia prewencyjna, czyli usunięcie piersi bez diagnozy nowotworowej, ale na podstawie potwierdzonej mutacji genu BRCA1 i BRCA2 lub mutacją innych genów wysokiego ryzyka zachorowania na raka.

Angelina Jolie w 2013 roku

Co to jest mastektomia profilaktyczna i kiedy warto ją rozważyć?

O mastektomii prewencyjnej, wykonywanej zapobiegawczo zrobiło się głośno w 2013 kiedy, kiedy temu zabiegowi poddała się i opowiedziała publicznie aktorka Angelina Jolie. Od tamtego czasu świadomość i zainteresowanie badaniami znacznie wzrosło.

Wykonuje się ją w grupie kobiet z bardzo wysokim ryzykiem raka piersi (nawet 10 razy większym). Szacuje się, że w Polsce jest około 100 000 nosicielek mutacji genu BRCA1 i BRCA2!

Zabieg wykonywany jest w celu ograniczenia możliwości wystąpienia nowotworu w przyszłości, czyli wykonuje się go niejako na zaś. Z tym że należy mieć na uwadze fakt, że amputacja nie chroni w 100% przed zachorowaniem na raka.

Ze znanych polskich kobiet zabiegowi poddała się m.in. Paulina Młynarska, w której przypadku ryzyko zachorowania zostało zmniejszone o 90%. W 2019 roku minister zdrowia podpisał nowelizację ustawy, na mocy której mastektomia profilaktyczna wraz z rekonstrukcją piersi są operacją refundowaną przez NFZ.

Mastektomia – i co dalej?

Powrót do sprawności po amputacji piersi wymaga przede wszystkim odpowiednich ćwiczeń, masaży oraz powolnego angażowania się w codzienne obowiązki.

Już po 1-3 dni od operacji należy rozpocząć rehabilitację, która ma na celu wzmocnienie mięśni. Na początku to są to bardzo proste, nieforsujące ćwiczenia, podnoszenia rąk czy zaciskania pięści, z czasem zmienione na odważniejsze ruchy o zwiększonej częstotliwości.

Poza rehabilitacją pomocny jest masaż, który można wykonywać samodzielnie. Po zagojeniu się blizny operacyjnej warto delikatnymi ruchami (omijając bliznę) masować bark, ramię, przedramię, dłoń i na koniec całą kończynę górną. Można skorzystać także z profesjonalnego wsparcia fizjoterapeuty. Istotne jest to, aby nie obciążać ręki od strony amputacji.

O czym pamiętać po zabiegu?

  • kontrola operowanej okolicy,
  • regularne ćwiczenia i masaże zapobiegające obrzękowi limfatycznemu,
  • noszenie nieuciskającej bielizny i odzieży,
  • ograniczenie wysiłku fizycznego i dźwigania,
  • sprawność fizyczna,
  • unikanie skaleczeń, otarć, oparzeń,
  • unikanie kąpieli słonecznych,
  • kontrola ciśnienia tętniczego.
Kobieta pokonała raka piersi

Czy utrata piersi to utrata kobiecości?

Wiele kobiet zadaje sobie to pytanie, czuje się niepełnoprawną kobietą, boi się utratę partnera, atrakcyjności i seksapilu. Obraz piersi bardzo mocno zakorzeniony jest w ludzkiej świadomości, jako obiekt pożądania seksualnego, a z drugiej strony jako symbol kobiecości, kobiety jako matki i jako kochanki. Myślę, że za mało w mediach i społeczeństwie rozmawiamy o tym, że brak piersi nie definiuje wartości kobiety oraz jej atrakcyjności.

Bardzo dużo na ten temat jest do przepracowania i ciężko jest wczuć się w tę konkretną sytuację, czyjeś uczucia oraz emocje. Na pewno potrzeba czasu, aby pogodzić się z nowym życiem, nowym ciałem i wyglądem.

Wsparcie bliskich to podstawa

Nie bez znaczenia jest wsparcie bliskich, a w szczególności partnera, którego zapewnienia o miłości oraz potwierdzenia atrakcyjności są niezwykle ważne w budowaniu pewności siebie i poczucia bycia stuprocentową kobietą, bez względu na to, jak wygląda kobiece ciało po mastektomii.

„Kiedy patrzyłam na siebie w lustrze, widziałam kogoś zupełnie innego, obcego. To nie byłam ja i to nie było moje ciało. Długo nie mogłam na siebie patrzeć. Na początku się bałam, a później było to po prostu bardzo trudne. Na pewno pomogli mi bliscy: mąż, który przez cały czas bardzo mnie wspierał i dzieci, dla których zdecydowałam się na ten zabieg. Przez kilka miesięcy chodziłam na terapię, bo nie miałam odwagi o wszystkim mówić mężowi. Jak zaczęłam wracać do pełnej sprawności, brak piersi zszedł trochę na drugi plan. Po zabiegu praktycznie nie zdejmowałam biustonosza z protezą, nawet do spania, ale później zaakceptowałam swoje ciało, bo poczułam niezwykłą wdzięczność za to, że żyję i że dzięki tej piersi moje dzieci mają mamę, a mąż – żonę. To myślenie było przełomem, który pozwolił mi wrócić do życia i cieszyć się nim tak po prostu”.

Basia, 40 lat, mama dwóch córek

Wsparcie męża po amputacji piersi

Wsparcie dla kobiety po amputacji piersi

Wszystkie aspekty fizyczne, ćwiczenia, masaże czy dalsze leczenie to jedno. Ale pozostaje jeszcze jedna kwestia – stanu psychicznego kobiety. “Amputacja piersi kaleczy ciało i duszę” – to najtrafniejsze określenie stanu pooperacyjnego kobiety. Przede wszystkim jej ciało zostało zaatakowane przez intruza. A dodatkowo musi pożegnać się z cząstką siebie: piersią, będącą dla wielu kobiet oznaką kobiecości, pewności siebie, matki.

Każda pacjentka przeżyje amputację inaczej i po swojemu, ale bez wątpienia wszystkie potrzebować będą wsparcia, szczególnie tego od najbliższej jej osoby, jaką jest partner. Leży na nim odpowiedzialność otoczenia ukochanej opieką, ale także akceptacją, zrozumieniem i cierpliwością.

Warto rozmawiać, mówić o swoich uczuciach i obawach, skorzystać z pomocy profesjonalistów i razem budować tę nową rzeczywistość, choć z pewnością nie jest to łatwe. Oczywiście nic na siłę, ale można po czasie dołączyć do grupy kobiet z podobnymi doświadczeniami.

Przeczytaj też: Jak żyć lepiej w związku, czyli wywiad z Katarzyną Miller

Wkładka do biustonosza

Biustonosz po mastektomii

Istotnym aspektem po amputacji piersi jest kwestia wyglądu. Usunięta pierś może zostać zrekonstruowana, ale wbrew pozorom nie wszystkie kobiety decydują się na taki zabieg, który jak każda operacja wiąże się z zagrożeniami. Częściej wybierane są specjalne biustonosze wyposażone w kieszonki. Wkłada się do nich protezę piersi w odpowiednio dobranym rozmiarze.

Biustonosz nie ma fiszbin, co sprawia, że jest miękki, nie uwiera, ani nie podrażnia ciała. Ramiączka są szerokie, przez co stabilnie podtrzymują pierś i nie obciążają miejsca pooperacyjnego.

Miseczki są wyprofilowane i usztywnione tak, aby nie było widać żadnej różnicy pomiędzy piersią a protezą. Dostępne są w szerokiej gamie kolorów i wzorów, co pozwala dobrać je do stylizacji oraz preferencji kobiety.

Biustonosz można zacząć nosić praktycznie od razu – po zagojeniu się rany i pierwszych ćwiczeniach, najlepiej uzyskać zielone światło od lekarza.

Rekonstrukcja piersi – kiedy można zrobić?

Osoby decydujące się na rekonstrukcję piersi mogą zrobić to od razu podczas tego samego zabiegu lub po pewnym czasie. Zwykle kobiety zdecydowane chcą wykonać operację za jednym razem i zapomnieć o stresie i uczuciach, które musiałyby przeżywać dwukrotnie.

Nie zawsze jest możliwe, np. wtedy gdy pacjentka ma stan zapalny lub mastektomia nie jest gwarancją zakończenia leczenia i wymagane jest jeszcze dodatkowe uzupełnienie w postaci radioterapii.

Zabieg rekonstrukcji usuniętej piersi

Sam zabieg polega na wszczepieniu na stałe implantu – protezy składającej się z silikonu i soli fizjologicznej. Możliwe jest także zastosowanie ekspanderów, czyli protezy wypełnianej stopniowo solą, a po jakimś czasie wymienionej na właściwy implant. Zwykle rekonstrukcja piersi oznacza zwycięstwo nad rakiem oraz chorobą i początek powrotu do życia sprzed tych przeżyć.

W tym przypadku też bardzo ważne jest wsparcie najbliższych, uszanowanie decyzji kobiety i nienaciskanie na żaden ze sposobów na poradzenie sobie z wyglądem swojego ciała.

Przeczytaj też: Traktujmy partnera jak przyjaciela, a nie jak wroga – wywiad z Katarzyną Miller

Rekonstrukcja piersi

Ile kosztuje mastektomia?

Zabieg mastektomii wraz z rekonstrukcją piersi w Polsce jest refundowany przez NFZ. Od 19 stycznia 2019 roku także amputacja profilaktyczna podlega finansowaniu z Narodowego Funduszu Zdrowia.

Warto jednak wiedzieć, że dzisiaj NFZ refunduje za jednym razem tylko jedną procedurę, w związku z tym pacjentka musi wybrać, za którą z nich fundusz zapłaci. Dodatkowo chirurg onkologiczny, aby dokonać rekonstrukcji, musi wiedzieć jak to zrobić, a lekarzy plastyków jest stosunkowo niewielu. W ten sposób bardzo wiele kobiet decyduje się na wykonanie rekonstrukcji na własny koszt w klinice medycyny estetycznej.

Cena prywatnego zabiegu to średnio koszt od 11 do 23 tysięcy złotych. Kompleksowa amputacja i rekonstrukcja jednostronna to wydatek od 19 do 25 tysięcy złotych, a amputacja prosta – 13-15 tysięcy złotych.

Mastektomia to niewątpliwie ogromne poczucie straty dla każdej kobiety. W związku z tym nie ustrzeże się ona przed silnymi emocjami, które będą pojawiać się na drodze do odzyskania zdrowia. Warto dać sobie czas na to, aby je przeżyć i pogodzić się ze swoim nowym ciałem, pokochać je i zaakceptować. Bo każde ciało jest piękne, wyjątkowe i niepowtarzalne. A te, które zostało doświadczone niesprawiedliwą chorobą, szczególnie zasługuje na szacunek i czułość.

Dyskusja

Przeczytaj podobne wpisy o tej samej tematyce

Wedding Dream – Izabela Janachowska – Jabłońska
Copyright 2014 – 2021